KIRKAYAK HAKKINDA BİLİNMEYENLER (FARMAPEST BÖCEK İLAÇLAMA)

KİMLİK BİLGİSİ

Kırkayak; ”çok bacaklılar” (myriapoda) sınıfının, “diplopoda” takımının ”julidae” familyası türlerinin genel adıdır. Vücutları belirgin bir baştan ve çok sayıdaki benzer şekilde ”halkalardan (bölüt)” meydana gelmiş eklem bacaklılardır. Her halkada, ikişer çift bacak bulunur. Bazen bu bölmeler, farklı renklerde olabilir. Renkleri ağırlıklı olarak, kahverengi ve siyahtır. 

Millipede - Cylindroiulus

Çıyanlardan farklı olarak, bitkisel besinlerle beslenirler. 7000’den fazla kırkayak türü vardır.  Diplopoda; ”çift bacaklı demektir. Başlarında,”bir çift antenveiki adet gözü” bulunur. Gözleri, az çok böceklerin ”bileşik gözüne” benzese de, dikkat edildiğinde;basit (osel) gözlerden meydana gelen, ”bir çift küme” olduğu anlaşılır. Bazı türlerinde ise, göz bulunmaz.

179207 millipede - Cylindroiulus

Yaşayışlarına uygun olarak, antenlerindeki, ”koku alma tüyleri” oldukça hassastır. Anatomik yapısı, çıyanınkine benzer. Çıyanlar etçil, kırkayaklar ise otçuldurlar. ”Çok ayaklı” olmalarına rağmen, ”oldukça yavaş” hareket ederler. Kırkayakların vücut halkalarından ”ikişer çift bacak” çıkmasına karşılık, çıyanlarda ”birer çift bacak” çıkar.

Millipede, Narceus sp.? - Narceus americanus-annularis-complex

Bacaklarının sayısı, türlerine göre değişebilir. Kırkayakların çoğunda, 115 çift bacak bulunur. Çıyanlarda ise bu 15 çiftten, 173 çifte kadar değişebilir. Çokbacaklılarda her zaman, tek sayıda, bacak çifti vardır. Kırkayakların embriyon dönemlerinde; her halkada, bir çift ayak bulunur.  Yetişkin olan bütün kırkayakların her halkası, ”iki embriyon parçası” içerdiğinden, iki çift bacaklı olurlar.

millipede with eggs - Narceus americanus-annularis-complex - female

Genellikle, ”koyu kahverengi” olsalar da; diğer renklerde olan türleri de vardır. Yaşam alanları ise; ”sıcak ve ılık iklimlerin, nemli bölgelerinde; çürümüş kütük, yaprak ve taşların altlarıdır. Gündüz, nemli yerlerdeki; ”yaprak, ağaç kabukları ve taşların altında gizlenirler. Gece vakti ise, beslenmeye çıkarlar.

Millipede - Narceus americanus-annularis-complex

BESLENME

Çoğunlukla çürümüş olan, ‘bitkisel besinleri‘ yerler. Bazı kırkayak türleri, rastladıkları ”böcek ölüleri” ile de beslenebilmektedir!. Tarlalarda, sürüler halinde bitkilerin; ”köklerini ve filizlerini” de yediklerinden, çok büyük maddi zararlar” verirler.

Özellikle; ”çileklere” çok fazla musallat olurlar. İnsan ve hayvanların, dışkılarını” da yediklerinden dolayı, tenya (şerit) ‘yumurtalarının’ yayılmasına sebep olurlar. Yuttukları, ”barsak paraziti’ yumurtalarını, ”sindirmeden” tekrar dışarıya atarlar.

Narceus americanus - giant millipede - Narceus americanus-annularis-complex

Boyutları, 1-20 cm. arasında değişir. Benekli kırkayaklar (J.gutularus), 10-18 mm. boyutundadır. Ülkemizde bulunanların boyutları ise; 10-46 mm.’dir. Tropikal ülkelerde 15-20 cm.’ye ulaşanları vardır.

Sand Millipede - Narceus americanus-annularis-complex

Kırkayaklar, ”yumurta” ile ürerler. Yumurtaları, topraktan yapılmış olan bir yuvaya veya toprak içerisine gömerler. Yumurtaları, dişiler tarafından korunur. Genellikle yavruları,12-15 günün” içerisinde yumurtalarından çıkarlar. Erişkinlerine de birebir benzerler.

Narceus americanus-annularis-complex

Yaşamları boyunca, birkaç defa ”deri” değiştirirler. Her deri değiştirmede, vücut halkalarınınsayısı da artar!. Larvalar, yaklaşık olarak bir yılın” içerisinde erginleşirler. Kitinli derileri, ”antibiyotik etkisinde” olanpis kokulu ve zehirli” bir sıvı salgılar. Çok iri olanlarının salgısı, insanların vücudunu tahriş dahi edebilir!. Trake (özel solunum boruları) sistemiyle, solunum yaparlar.

Red-segmented Millipede - Narceus americanus-annularis-complex

Yanlışlıkla yutulursa, ”zehirlenmeleresebep olabilirler. Kuru yaprakların üzerinde sıkça dolaşırlar. Korkutuldukları zaman, kendilerini yere atarak, saat zembereği” gibi,yay şeklinde kıvrılarak; ”ölü taklidi” yaparlar!.

North American Millipede - Narceus americanus-annularis-complex

Her türlü mekana girip çıkan kırkayaklar, temas ettikleri kirli bölgelerden topladıkları; bakteri ve mikropları,” yaşam alanlarımıza taşıdıkları için, çok sayıda hastalığa da davetiye çıkarmaktadırlar. Kapalı alanlarda sıkça karşılaşılan kırkayaklar; ”kıvrak yapılı, pis ve bireysel mücadele ile asla yok edilemeyen,” bir haşere türüdür!.

Millipede - Ophyiulus pilosus

Genellikle halk arasında,’‘çıyan ve kırkayaklar” çok karıştırılmaktadır. Her ikisini birbirinden ayıran en belirgin özellik; ”kırkayakların, her bölümde tek bir ayakları varken; çıyanların her bölümünde; iki adet ayaklarının” olmasıdır. Ayrıca da; ”çıyanların ayaklarında, zehirli” etkiler oluşurken, kırkayakların ayaklarında asla zehir” bulunmaz.

Ophyiulus pilosus

Halk arasında kırkayaklar hakkındaki en bilindik şey, onların ”kırk adet” ayağa sahip olduğudur. Oysa bu asla doğru değildir.. Öyle ki, kırkayakların çoğunluğunda, 115 çift bacak bulunur. Boyutu daha uzun olanların, ayak sayıları, çok daha fazladır. ”Ezilerek” öldürüldüklerinde ise, ”çok ağır bir koku” yayarlar.

Redwood millipede

Evlerimize geliş sebebi ise, elbette ki; misafirlik değildir!.”Kapı çalmak” gibi, bir adetleri de yoktur!.. Çoğunlukla, ”besin aramak” için gelirler!. Bu haşerelerden bireysel çabalar ile kurtulmak kesinlikle mümkün değildir!. Evlerimizin genellikle; çatı, bodrum ve garaj gibi, karanlık ve rutubetli olabilen bölümlerinde ve özellikle de; ”kapı ile pencere” diplerinde sıklıkla karşımıza çıkarlar.

Millipede (Polydesmida) - Apheloria virginiensis

Kırkayak ile mücadelede öncelikli olarak bilinmesi gereken şey şudur: Tek bir seferde bile, düzinelerceyumurtayı” bırakabilen bu canlılar, belli bir sıcaklıktan sonra, yumurtadan çıkarlar. ”3-4 ay” civarında değişen zaman diliminde de erişkinliğe ulaşarak, ”üreme yeteneği” kazanırlar.

Millepede IMG_2178 - Abacion

Dolayısıyla da, evinizde ya da size ait başka bir mekanda, çok kısa bir süre içerisinde ”inanılmaz” bir sayıya ulaşabilirler!. Her ne kadar çıyanlar gibi ”zehirli” olmasalar da, çok rahatsız edildiklerinde sizi, ”ısırarak” canınızı yakabileceklerini de asla unutmayalım!…

Enormous Chordeumatid? - Abacion

Farmapest Haşere ve Kemirgen Kontrol Hizmetleri, T.C. Sağlık Bakanlığı onaylı ve izinli, belge ve ilaçlarıyla, sizlere her türlü haşere ve kemirgen sorunu çözümünde çeşitli alternatifler sunabilecek, bilgi ve tecrübeye sahip olan uzman kadrosuyla hizmetinizdedir.

İletişim Bilgileri

Avrupa Yakası

Seyrantepe Mah. Gülendam Sok. No:14/A 4.Levent / Kağıthane / İST.

Anadolu Yakası

Çınar Mah. Mustafa Kemal Atatürk Cad. Canlı Sok. Gülbağ Pasajı No: 6/13 Küçükyalı / Maltepe / İST.

Tel : (0542) 473 10 89 – (0212) 279 87 98

www.farmapest.com  Mail Adresi: farmapest@gmail.com

Leave a Reply